Door: admin
16 januari 2026
Deel
Van slimme apparaten naar slimme keuzes
Sinds 12 september 2025 geldt in de hele EU de Data Act. Een nieuwe wet die gaat over iets waar we vaak niet eens bij stilstaan: de gegevens die onze apparaten elke dag verzamelen.
We dragen een smartwatch die onze hartslag meet, rijden in een auto die voortdurend data registreert, of hebben een slimme lamp die precies weet hoe laat we thuiskomen. Tot nu toe bleven die gegevens vooral bij de fabrikant. Handig voor hen, maar voor gebruikers en andere partijen bleef er weinig over.
De Data Act moet dat veranderen.
Wat betekent dit voor gebruikers?
De kern is simpel: als jouw apparaat data genereert, mag jij die ook inzien en gebruiken. Dat kan nuttig zijn voor heel praktische dingen. Stel dat je met je auto naar een onafhankelijke garage gaat: die krijgt dankzij deze regels toegang tot de gegevens die nu nog vaak bij de fabrikant blijven. Reparaties worden daardoor makkelijker en waarschijnlijk ook goedkoper.
Hetzelfde geldt voor slimme huishoudapparaten of industriële machines: de gebruiker krijgt meer grip, en kleinere bedrijven kunnen diensten ontwikkelen die voorheen alleen waren weggelegd voor grote fabrikanten.
En voor organisaties en overheden?
De Data Act gaat niet alleen over consumenten. Ook organisaties en overheden krijgen met nieuwe spelregels te maken.
- Cloudgebruik: overstappen van de ene cloudaanbieder naar de andere wordt minder ingewikkeld. Dat kan lock-in en afhankelijkheid verminderen.
- Noodsituaties: in bijzondere gevallen kan een overheid toegang krijgen tot data die bij bedrijven ligt. Denk aan situaties waarin data cruciaal kan zijn om snel te handelen.
- Samenwerking: doordat data beter beschikbaar komt, wordt het makkelijker om sectoren te verbinden – van landbouw tot energie en mobiliteit.
Onderdeel van een bredere strategie
De Data Act staat niet op zichzelf. Samen met de Data Governance Act vormt ze de basis van de Europese datastrategie. Waar de Data Governance Act vooral kaders en vertrouwen regelt (bijvoorbeeld neutrale databemiddelaars), gaat de Data Act juist over rechten en toegang.
Het idee achter beide wetten is hetzelfde: data slimmer inzetten, niet alleen voor de grote spelers, maar ook voor burgers, mkb en overheden.
Wat betekent dit concreet?
Voor organisaties en decentrale overheden kan dit kansen en uitdagingen tegelijk opleveren. Het gebruik van commerciële clouddiensten wordt eenvoudiger, maar brengt ook vragen met zich mee over veiligheid en privacy. En de toegang tot private data in crisissituaties kan overheden helpen sneller te handelen, maar vraagt wel om zorgvuldige afspraken.
Het wordt dus interessant om te zien hoe deze regels in de praktijk gaan werken. Eén ding is zeker: de manier waarop we met data omgaan verandert, stap voor stap.
